خورشید که در آب‌های نیلگون دریای عمان فرو می‌رود، تازه داستان ما شروع می‌شود. اگر تصور می‌کنید عمان در ماه رمضان کشوری آرام، خواب‌آلود و تعطیل است، باید بگویم که شما فقط نیمی از واقعیت را دیده‌اید. نیمه دیگر، دنیایی است که با صدای دلنشین اذان مغرب بیدار می‌شود و تا سپیده‌دم پلک بر هم نمی‌گذارد.

امروز، در این روزهای پایانی بهمن ماه، می‌خواهم دستتان را بگیرم و شما را به جایی ببرم که توریست‌های معمولی کمتر راهش را بلدند. جشنواره «لیالی رمضان» (Layali Ramadan) فقط یک بازارچه نیست؛ اینجا تپش قلب فرهنگی یک ملت است. جایی که سنت‌های هزار ساله با شکوهِ مدرن قرن بیست و یکم در هم آمیخته است. بیایید با هم تاریخ را ورق بزنیم، طعم‌های اصیل را بچشیم و در دالان‌های نورانی این جشنواره گم شویم.

بخش اول: سفر در زمان؛ از تاریکی بازار مطرح تا نورافشانی OCEC

با مدرن شدن عمان، این سنت هم لباس نو پوشید. دولت تصمیم گرفت این انرژی عظیم اجتماعی را زیر یک سقف مدرن و باشکوه جمع کند. و اینگونه بود که جشنواره‌های امروزی متولد شدند و حالا در سال ۲۰۲۶، در یکی از شاهکارهای معماری منطقه، یعنی مرکز نمایشگاه‌های عمان (OCEC) برگزار می‌شوند.

بخش دوم: سمفونی نور و عطر؛ اینجا چه خبر است؟

امسال، وقتی وارد محوطه جشنواره در منطقه «مدینه العرفان» می‌شوید، اولین چیزی که شما را جادو می‌کند، "نور" نیست، "بو" است! ترکیبی سحرآمیز از بوی کندر (Frankincense) که از ظروف سفالی بزرگ بلند می‌شود، با عطر هل و قهوه عربی که در فضا پیچیده است. این بو، مستقیم روی روحتان اثر می‌گذارد و آرامشی عجیب به شما می‌دهد.

فضای جشنواره مثل یک شهرک سینمایی طراحی شده است. هزاران فانوس سنتی با نورهای گرم، مسیر را برایتان فرش کرده‌اند. اینجا هر گوشه‌ای داستانی دارد:

• منطقه بازار (The Souq): بازسازی دقیق بازارهای قدیمی با سقف‌های حصیری، مخصوص فروش صنایع دستی.
• منطقه طعم‌ها (Flavors of Oman): فضایی روباز که بوی کباب و نان تازه از آن می‌آید.
• دهکده کودکان: جایی امن برای بازی و یادگیری سنت‌ها.

بخش سوم: اقتصادِ شبانه؛ فراتر از یک جشن

شاید فکر کنید این فقط یک دورهمی ساده است، اما اشتباه نکنید. لیالی رمضان یک موتور محرک اقتصادی جدی است. گردش مالی این ۳۰ شب، با چندین ماه فروش پاساژهای عادی برابری می‌کند.

دولت عمان هوشمندانه این فضا را در اختیار کسب‌وکارهای کوچک و خانگی (SMEها) قرار داده است. برای ما بازدیدکننده‌ها، این یعنی دسترسی به محصولاتی که در هیچ مغازه لوکسی پیدا نمی‌شود. محصولاتی که "روح" دارند، چون سازنده‌اش همان‌جا روبروی شما ایستاده و با عشق از هنرش می‌گوید. از صابون‌های دست‌ساز با شیر شتر تا خنجرهای نقره‌کوب که ساختشان ماه‌ها زمان برده است.

بخش چهارم: نقشه گنج؛ چه بخریم که پشیمان نشویم؟

وارد شدن به این بازار بدون نقشه، یعنی گم شدن در دنیایی از رنگ و عطر. اگر می‌خواهید مثل یک محلی خرید کنید و بهترین سوغاتی‌ها را با قیمت واقعی شکار کنید، این لیست اختصاصی من برای شماست:

۱. عطر و بخور؛ بوی بهشت

عمان پایتخت عطر خاورمیانه است. اینجا برندهای خانگی و نیش (Niche) حضور دارند که عطرهایی بر پایه "عود طبیعی"، "مشک" و "گل رز الجبل" می‌سازند.
یک راز کوچک: دنبال «بخور المعمول» بگردید. تکه‌های چوب آغشته به روغن‌های معطر که عمانی‌ها برای خوشبو کردن لباس و خانه استفاده می‌کنند. بهترین نوعش باید مرطوب و کمی چسبناک باشد.

۲. نقره‌جات و خنجر؛ میراث پوشیدنی

خنجر عمانی نماد غرور ملی است. اگرچه خرید یک خنجر اصل گران است، اما زیورآلات نقره مثل انگشترها و گردنبندهای با طرح‌های سنتی که توسط استادکاران نزوی (Nizwa) ساخته شده، قیمت مناسبی دارند و سوغاتی فوق‌العاده‌ای هستند.

بخش پنجم: ضیافت شبانه؛ شکم‌گردی به سبک عمانی

می‌رسیم به خوشمزه‌ترین بخش ماجرا. در لیالی رمضان، لطفاً رژیم را فراموش کنید! اینجا غذا فقط برای سیر شدن نیست؛ یک آیین است.

🍯 حلوای عمانی؛ دسری که می‌رقصد

این حلوا با آن چیزی که در ایران داریم فرق می‌کند. یک دسر ژلاتینی، غلیظ و کشسان که از نشاسته، شکر قرمز، زعفران، هل و گلاب درست می‌شود. در جشنواره، دیگ‌های مسی غول‌پیکر را می‌بینید که حلواپزها با پاروهای چوبی بزرگ، بی‌وقفه آن را هم می‌زنند. خوردن یک قاشق حلوای داغ کنار قهوه تلخ عربی (Kahwa)، یک تجربه معنوی کامل است.

بخش ششم: «قرنقشوه»؛ شبی که متعلق به بچه‌هاست

اگر خوش‌شانس باشید و در شب‌های ۱۴ یا ۱۵ ماه رمضان (اواسط اسفند) اینجا باشید، شاهد یکی از شیرین‌ترین مراسم‌های دنیا خواهید بود: «قرنقشوه» (Qaranqasho).

این جشن چیزی شبیه به هالووین است، اما با حال و هوای سنتی و اسلامی. کودکان زیباترین لباس‌های سنتی‌شان را می‌پوشند، کیسه‌های پارچه‌ای به گردن می‌اندازند و در محوطه جشنواره می‌چرخند و آواز مخصوصی می‌خوانند: «قرنقشوه یوناس... عطونا شویت حلوا» (قرنقشوه ای مردم، به ما کمی شیرینی بدهید). در این شب، غرفه‌داران جیب بچه‌ها را پر از شکلات، آجیل و سکه می‌کنند. این شب، اوج شادی و بخشندگی در نیمه ماه است.

بخش هفتم: نکات طلایی برای بازدید امسال (۲۰۲۶)

برای اینکه مثل یک حرفه‌ای از این شب‌ها لذت ببرید و دچار دردسر نشوید، این چند نکته را که حاصل تجربه سال‌ها زندگی در مسقط است، به خاطر بسپارید:

• 🕐 بهترین زمان: ساعت ۹ تا ۱۰:۳۰ شب اوج شلوغی و هیجان است. اگر دنبال آرامش برای خرید هستید، ساعت ۸ (شروع کار) بروید.
• 👗 چی بپوشیم؟ بسیار مهم! اینجا فضایی خانوادگی و مذهبی است. آقایان شلوار بلند و خانم‌ها لباس پوشیده (پوشاندن شانه و زانو) داشته باشند. حجاب برای توریست‌ها اجباری نیست اما نشانه احترام است.
• 💵 پول نقد: همه جا کارتخوان هست، اما برای چانه‌زنی با فروشندگان صنایع دستی، داشتن مقداری «ریال نقد» (اسکناس‌های ریز) معجزه می‌کند!
• 📍 مکان: مرکز نمایشگاه‌های عمان (OCEC)، واقع در منطقه مدینه العرفان (نزدیک فرودگاه). پارکینگ وسیع و رایگان است.